و جاودانگی / رازش را / با تو در میان نهاد/ برای ۶۰ سال کار هنری پرویز صیاد/ حسین افصحی

حسین افصحی             

 

   و جاودانگی / رازش را / با تو در میان نهاد . (احمد شاملو )

    برای ۶۰ سال کار هنری پرویز صیاد

   پرویز صیاد در استانه ۶۰ سال کار هنری : شعر – داستان – نمایش نامه – مقاله های گوناگون – سناریونویسی – کارگردانی تئاتر ، سینما ، و سریال های تلویزیونی – بازیگری برای تئاتر ، سینما و تلویزیون – تهیه کنندگی سینما و …

نمایش ” بازی با خاطره ” را برای اجرای صحنه اماده کرده است . خاطرات پشت صحنه نمایش ها ، سریال ها و فیلم های سینمائی را ، بصورت نمایشی مستند گونه ، نوشته و کار کرده است . تئاتر مستند در کشور ایران وبرای تماشاچی ایرانی شاید آشنا نباشد. اگر تئاترهای مستند ایرانی را بخواهیم نام ببریم ، امکان دارد تعدادش به انگشتان یک دست هم نرسد . ” عباس اقا ، کارگر ایران ناسیونال ” کار زنده یاد ” سعید سلطانپور – ” محاکمه سینما رکس ابادان ” کار ” پرویز صیاد . مکث .. مکث .. و هرچه به ذهن خود مراجعه کردم ، نامی دیگر از نمایشی دیگر بخاطر نیاوردم . و اینک ” پرویز صیاد ” بعداز ۶۰ سال کار در زمینه های نمایشی ، خاطرات این سال ها را همراه یار همیشگی اش ” صمد اقا ” بروی صحنه می برد . بخشی از هم نسلان من ، و یا نسل های جوانتر علاقه مند هستند که از خاطرات پشت و جلوی صحنه ” سرکار استوار ، اختاپوس ، کاف شو ، اسدالله میرزای دائی جان ناپئلون ، چند گانه های صمد ، مظفر ، ستارخان ، خواستگاری ، در امتداد شب ، بن بست و حسن کچل ” اگاه باشند . از طریق این نمایش طنز گونه به مناسبات اجتماعی دوران های تاریخی این کارهائی که ساخته شده و پخش شده است ، پی ببرند . هنرمندی ۶۰ سال کار هنری اش را مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهد ، خاطرات و ناخوشایندهای کار را بیان می کند . اکثر حرفه ها ،ارتشیان و سیاسیون، هنرمندان و رجال ، برای بیان خاطرات و زندگی نامه اشان ، دست بدامان کتاب می شوند و خاطرات خود را می نویسند. تا علاقه مندان به ان مراجعه کنند . ولی این بار یک هنرمند تصویر ساز ، یک نویسنده و کارگردان و بازیگر . بجای نوشتن خا طرات خود ، نمایش نامه ای مستند از زندگی کاری خود می نویسد، و خود کارگردانش انرا کار گردانی می کند وپرویز صیاد به همراه جوان روستائی اش ، صمد اقا . این نمایش را بروی صحنه اجرا می کنند . پرویز صیاد ۲-۳ سالی می باشد که مشغول نوشتن ودر گیر نوع اجرای این نمایش می باشد . پرویز صیاد شاید به جرات بشود گفت هنرمندی است که در هر زمینه هنری فعالیت کرده ، موفق بوده است .

پرویز صیاد در نمایش مستند ” محاکمه سینما رکس ابادان ” که نمایشی تراژدی بود ، بسیار موفق عمل کرد . او در خارج کشور ان زمان که نه کامپیوتر بود و نه اینترنت و روزنامه های گوناگون ، از طریق تک و توک روزنامه های ان زمان که به سختی در امریکا بدستش می رسید ، نمایش پربار و اگاهی دهنده ” محاکمه سینما رکس را نوشت ” و اجرا کرد . و بعداز ۳۰ سال هنوز وقتی که از سینما رکس صحبت می شود ، در کانال های تلویزیون های خارج از کشور به ضبط شده ابن نمایش مراجعه می کنند . ولی این بار نمایش مستند ” پرویز صیاد ” با زبان طنز و کمدی از زندگی ۶۰ ساله هنری خودش می باشد . نمایش ” بازی با خاطرات “بازگو کننده نمایشی است از خاطرات نویسنده نمایش ، یعنی پرویز صیاد . حال صمد اقا در این خاطرات چه نقشی دارد ؟ باید صبر کنیم تا در روی صحنه به این معما پی ببریم . با ۶۰ سال کار هنری پرویز صیاد ، یاد گفته فروغ فرخزاد می افتم که در باره کار هنری و هنرمند می گوید : ” همه انها که کار هنری می کنند ، علتش – یا لااقل یکی از علت هایش – یک جور نیاز نا اگاهانه است به مقابله و ایستادگی در برابر زوال . اینها ادم هائی هستند که زندگی را بیشتر دوست دارند و می فهمند و همینطور مرگ را . کار هنری یک جور تلاشی است برای باقی ماندن و یا باقی گذاشتن ((خود )) و نفی معنی مرگ .

پرویز صیاد ۱۸ ساله کار هنری اش را با نوشتن شعر و داستان و چاپ در نشریات اغاز کرد . در سال ۱۳۳۸ در سن ۲۰ سالگی اولین سناریوی فیلم را به نام ” تلخ و شیرین ” نوشت ودر اختیار فیلم ساز قرار داد . حاصلش فیلمی شد به نام ” می میرم برای پول ” . شوک تغییر نام و بخش هائی از فیلم ، موجب شد که از سینما فا صله بگیرد . او که فارغ التحصیل رشته اقتصاد از دانشگاه تهران بود ، به تئاتر و نمایش نامه نویسی رو اورد . اولین نمایش او ” مستاجر ” می باشد و پس از ان هفتگی برای تاتر زنده که چهارشنبه ها از تلویزیون خصوصی “ثابت پاسال ” پخش می شد ، نمایش می نوشت. ان زمان تلویزیون هنوز امکان ظبط برنامه را نداشت . و متاسفانه از هیچ کدام از ان نمایش ها فیلمی موجود نمی باشد . پرویز صیاد در تمام ۶۰ سال کار هنری اش از تاتر فاصله نگرفت ، و حداقل سالی یک نمایش را برای صحنه اماده می کرد . پرویز صیاد تنها کسی می باشد که در سالهای قبل از انقلاب و بعداز دوران تاتر نوین نوشین ، توانست تاتر خصوصی را در تهران ایجاد کند . ” سینما تاتر کوچک تهران ” سالن نمایشی بود که پرویز صیاد با سرمایه شخصی خود ایجاد کرده بود و بین ۱۰-۱۵ بازیگر از این محل حقوق می گرفتند ، برای اجراهای نمایش. و چند کارگردان به همراه صیاد نمایش های انجا را اماده می کردند . اولین جائی که بعداز انقلاب بسته شد همین سالن نمایش بود . صیاد کار نمایش را در خارج کشور تا امروز ادامه داده است . پرویز صیاد همانگونه که در بالا اشاره کردم ، در هر کاری که شروع می کرد موفق بود .

کار سریال را با ” سریال سرکار استوار ” اغاز کرد . هر یک هفته در میان ، پرویز صیاد و پرویز کاردان کارگردانی می کردند . پسر بچه دهاتی به نام صمد در یک قسمت ابن سریال بدنیا امد و قرار بود فقط در همان قسمت باشد . تماشاچیان خواستارش شدند و تا امروز پرویز صیاد را رها نکرده است .اختاپوس سریال دیگری از صیاد بود که جنبه انتقادی داشت ، کمی فراتر از حدی که می شد و پس از ان کاف شو سریال دیگری بود که نوع انتقادش با اختاپوس فرق داشت ، با وجودی که ادامه اختاپوس بود .پرویز صیاد با سریال کاف شو خوانندگان کوچه و بازار را که جائی در رادیو و تلویزیون نداشتند به استودیو تلویزیون برد ، او زنده یادان ” سوسن ” و ” اغاسی ” را به میان تماشاچیان تلویزیون برد .اخرین سریال تلویزیونی او قبل از مهاجرت ، بازی جاودانه نقش اسدالله میرزا در سریال جاودانی ” دائی جان ناپلئون ” می باشد . پرویز صیاد سینما را بعد از تجربه ناموفق اولی ، با فیلم جاودانه و موزیکال ” حسن کچل ” اغازی دوباره کرد و در فیلم های ستارخان – مظفر – خواستگار – مسلخ -اسرارگنج دره جنی – زنبورک -در غربت وچندگانه های صمد و ….بعنوان بازیگر درخشید . پرویز صیاد هرساله همراه با سفره هفت سین در نوروز یک فیلم صمد را هم می ساخت و اکران می کرد . همه فیلم های صمد با فروش سرسام اوری روبرو می شد . پرویز صیاد از فروش فیلم های صمد ، برای فیلم های دیگری که تجاری نبودند و تهیه کننده نداشتند ، سرمایه گذاری می کرد . برای زنده یاد ” سهراب شهید ثالث ” که فیلم ابدی ” طبیعت بی جان ” و فیلم ” در غربت ” را با بازی صیاد در المان سرمایه گذاری کرد .فیلم های خواستگار و ستارخان زنده یاد ” علی حاتمی ” را هم تهیه کرد که همه این فیلم ها پول های صمد اقا را بباد دادند . تهیه فیلم دایره مینای ” ساعدی و مهرجوئی ” را هم بعهده داشت . پرویز صیاد پرفروشترین فیلم قبل از انقلاب را ساخته است ، فیلم ” در امتداد شب ” با بازی ” گوگوش ” که علاوه برنویسندگی و کارگردانی مونتاژ و ساخت ترانه ها نیز بعهده خود صیاد بود ، البته در تمام فیلم های چندگانه صمد ، همه کارها بعهده خودش می بوده است . پرویز صیاد در خارج کشور با امکانات کم شروع به فیلم سازی می کند و اولین فیلمش ” فرستاده ” می باشد که چندین جایزه را نصیبش کرد ، البته تا قبل از امدن فیلم های جمهوری اسلامی با پول های کلان . و پس از ان سرحد را هم ساخت ودر چند فیلم هم بازی کرد . بربال عقاب ها – گوهر شب چراغ – بابک و دوستان – سنگسار ثریا . ودر کنار این فیلم ها نمایش های محاکمه سینما رکس – جان نثار – چند گانه های صمد در خارج کشور و سه گانه های صمد و هادی خرسندی در دور جهان به جز ایران اجرا کرده است . پرویز صیاد همیشه در باره اینکه صمد به دنبال اوست و یا اینکه او به دنبال صمد می گوید :” بعضی وقتها در پاسخ این پرسش خودم هم واقعاً ما نده‌ام که آیا این منم که برای او راه مشخص می‌کنم یا اوست که راه پیش پای من می‌گذارد. ولی خیال می‌کنم که اوست که راه پیش پای من می‌گذارد. یعنی کار دستم می‌دهد .”

پرویز صیاد از اولین روزهای انقلاب تصمیم خود را گرفت که تن به دروغ های نظام جمهوری اسلامی ندهد ، و ایران را ترک کند و بمانند بخشی از همکاران هم سالش نقش گدائی نکند، و به دریوزگی کشیده نشود، و تن به خواری و ذلت ندهد . او هم می توانست بماند سریال بسازد ، فیلم بسازد البته با محتوائی که انها برایش دیکته می کردند . ولی چمدان تعبید را بر دوش گرفت و تمام این سالها نمایش های افشاگرانه اش را به میان ایرانیان گیتی برد ، شادشان کرد و به مرور زمان گرد پیری را بر سرو جان خود پاشید . ولی هرگز نه خود را پس نگرفت و بعنوان هنرمند متعهد و تعبیدی دست از افشا ان رژِیم ضد فرهنگ و هنر دست بر نداشت . او به تنهائی در مقابل فستیوال ها به پخش اعلامیه در باره افشای سینمای جمهوری اسلامی پرداخت، و کارنامه ۶۰ ساله هنری خود را پربارتر و پر بار تر کرد .

حال وظیفه یک یک ما می باشد که درهر شهر ناکجا اباد تعبید ، اخرین نمایشش ، “بازی با خاطرات” را بروی صحنه اورد . به دیدن نمایشش برویم ، و بعداز اتمام نما یش ، با احترام به ۶۰ سال فعالیت هنریش، از جا برخیزیم و شعر زنده یاد احمد شاملو رابا هم برایش بخوانیم :

وجاودانگی

رازش را

با تو در میان نهاد .

                       حسین افصحی – تورنتو می ۲۰۱۷

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *