گزارش کوتاهی از فستیوال نمایشنامه خوانی ایرانی در برونمرز به صورت مجازی در زوم/ شریفه بنی‌هاشمی

این فستیوال که به همت گروه “خوانش” به سرپرستی سوسن فرخ نیا در لندن و با همکاری گروه “ستاره- فیلم- تئاتر” به سرپرستی کمال حسینی در کلن (آلمان) در روزهای 28 و 29 فوریه 2021 در زوم با شرکت روزانه حدود 150 نفر بازدیدکننده برگزار شد، روز اول مارس با جلسه‌ی بررسی و گفتگوی تماشاگران و کارگردان‌ها خاتمه یافت.
گروه “خوانش” که به گمانم اولین برگزارکننده‌ی نمایشنامه خوانی از طریق زوم ایرانیان – حداقل در خارج از کشور- محسوب می‌شود، به  گفته‌ی یکی از اعضاء به این صورت تشکیل شد که گروه تئاتر “سام” به سرپرستی سوسن فرخ نیا در لندن که سال‌هاست فعالیت تئاتری خود را به صورت مدرسه‌ی تئاتری و با اجراهای متعدد به فارسی و انگلیسی شروع کرده، و حدود 6 یا 7 سال است که هرساله فستیوال تئاتر ایرانی لندن را نیز به عهده دارد، چون به خاطر مسئله کرنا نتوانست به تمرینات خود برای اجرای “مکبث” ادامه دهد، تصمیم گرفت از طریق امکان مجازی زوم به نمایشنامه خوانی بپردازد.
گروه  زومی”خوانش” که  در حال حاضرهنرمندان تیاتری و همچنین علاقمندان زیادی از سراسر دنیا – چه به صورت شرکت فعال در نمایشنامه خوانی و چه به صورت تماشاگر- درآن شرکت دارند، کار خود را با برگزاری هر دو هفته یک بار (چهارشنبه‌ها)  ادامه داد و اکنون از سراسر جهان گروه‌هایی برای اجرای کارشان در آن شرکت می‌کنند.  بعد از هر اجرا نیز امکان و فرصتی به تماشاگران داده می‌شود تا نظریات و پرسش‌های خود را با کارگردان مطرح کنند .
بعد از تلاش گروه‌های زیادی از نقاط مختلف جهان در تجربه نمایشنامه خوانی زوم، چنان که گفته شد این اولین کوششی بود در راستای برگزاری یک فستوال ایرانی در این زمینه که با تمام نارسایی‌ها و گاه ناهم‌آهنگی‌ها – که طبعن به خاطر نو بودن و شروع کار این رسانه چاره ناپذیر بود- بسیار موفق بود؛ نه تنها در دیدار دوستان از سراسر دنیا، چرا که تمام مشکلات – فاصله ای و مالی و..- شرکت در یک فستیوال در مکان مشخص و به صورت واقعی را نداشت، و هر کس براحتی می‌توانست درآن شرکت کند، بلکه تبادل نظرها و آشنا شدن با ابتکارها و تکنیک‌های جدید برای دورهم بودن همگانی را نیز– هرچند به صورت مجازی- فراهم کرد.
فستوال در روز نخست (شنبه 28 فوریه) با شرکت 4 گروه نمایش‌نامه خوان برگزار شد؛ به ترتیب:
“بانو آنویی” نویسنده: یوکو میشیما، مترجم: هوشنگ حسامی، کارگردان: رضا حسامی
“لمس لحظه‌های بی‌تو”، نویسنده و هدایتگر محسن زارع
“برگشتی درکار نیست”، نویسنده: اریک برودل، مترجم: هوشنگ حسامی، کارگردان: هاله جلالی
“چنین گفت خدا”، نویسنده: سولماز غلامی، کارگردان: کمال حسینی
و در روز دوم (یکشنبه 29 فوریه) با شرکت 4 گروه دیگر به ترتیب:
“خاطرات یک زن”، براساس اپرتی از: امین معلوف، بازنویسی و گارگردانی: نگار بقراطی
“زیبای بی‌اعتنا”، نویسنده: ژان کوکتو، مترجم: پرویز تأییدی، کارگردان هاله جلالی
“همدم خانم”، کاری از: ایران عطاری و پری آرمینه”
“حکایت ایران خانم و شوهرش”، نویسنده: سیروس سیف، کارگردان: رضا حسامی”
به علت طولانی بودن زمان اجراها گفتگو در مورد کارها به روز بعد موکول می‌شد؛ تا تماشاگران بتوانند نظریات و پرسش‌هایشان را در رابطه با هر کار با کارگردان مطرح کنند.
از آنجایی که متاسفانه همه‌ی کارها را ندیدم، و در این گزارش کوتاه، فرصتی نیز برای نقد و بررسی تک تک کارها نیست، تنها به طور فشرده از تم‌هایی که در بیشتر کارها مطرح بود یاد خواهم کرد؛
بیشتر کارها حول محور رابطه‌ی زن و مرد و کلن مشکلات زنان و فشار بر آنها در فرهنگ‌های سنتی و زن ستیز و یا صدمه‌ای که بخصوص زنان در جنگ و فضای ناهنجار اجتماعی متحمل می‌شوند، کشتار زنان، قانون قصاص و حتی در متن‌های انتخاب شده‌ی خارجی نیز این تم‌ یعنی فشار بر زنان، له شدنشان در یک جامعه مردسالار و همچنین بر محور تنهایی انسان‌ها  می‌چرخید.
کارها اغلب چنان که گفته شد با وجود کمبودها و نارسایی‌های تکنیکی و … به عنوان اولین تجربه، موفق بود و  درخور ستایش .
بزرگترین دست آورد این فستوال زومی یا مجازی از یک طرف -مثل همیشه- دیدارها و تبادل نظرهای دوستان و دست اندرکاران تئاتر ایرانی از سراسر جهان و بخصوص از ایران بود،  از طرف دیگر آشنایی با نوع جدیدی از اجراهای نمایشنامه خوانی  و استفاده از تکنیک‌های تازه برای برقراری ارتباط  بود که همه امیدوارند حتی در دنیای بعد از کرونا ادامه یابد و مدام خود را بروز کرده و پیش برود.‌ مسئله دیگری که برای من بخصوص زیبا و چشمگیر بود، حضور پررنگ  جوانان در این فستیوال مجازی و همکاری آنها با نسل‌های پیش از خود بود. نسل جوانی که استعدادهای درخشانی را در آنها می‌شد دید، همراه با تسلط بر زبان فارسی.
این دیدارهای مجازی، هرچند کوتاه بود، مرا به یاد فستیوال‌های واقعی – در لندن و کلن و…-  انداخت.  تبادل نظرات ، گفتگوها و شوخی ها و یادآوری- در فرصت بین کارها -، فضای دوستانه و زیبایی را بوجود آورده بود که یادآور دورهمی‌های سال‌های گذشته بود و به فراموشی سپردن دنیای کرنازده؛ هرچند خود همین فضای قرنطینه‌ای کرنا، ضرورت یافتن این راه و ابتکارهای تازه را برای همکاری باعث شده بود.
جایزه‌ی 250  پوندی با پشتیبانی مالی “بنیاد کوچ” در لندن، با انتخاب تماشاگران به بهترین کار به اجرای “لمس لحظه‌های بی تو” با نویسندگی و کارگردانی محسن زارع و بازیگری فرشید آریان، مینا قیصری و کامران هوشمندیان تعلق گرفت. با تبریک به این گروه و درنهایت با سپاس از همه‌ی هنرمندان عزیزی که بی‌دریغ و با امکانات محدود تلاش می‌کنند.
و در آخر با سپاس فراوان از همه‌ی دست اندرکاران گرامی بخصوص از دو برگزار کننده‌ی عزیز  سوسن فرخ‌نیا و  کمال حسینی و با آرزوی موفقیت و پیشرفت‌های هرچه بیشتر دوستان و همکاران عزیز تئاتری.
    شریفه بنی‌هاشمی
    برلین 3.3.2021

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *